Kosta Hetagurov

Khetagkati Konstantin, yani daha çok bilinen adıyla Kosta; şair, ressam, yayıncı, aktör, aktivist, yazardı.

Oset literatürünün kurucusuydu. Yoksul bir sanatçıydı ama aynı zamanda hayırseverliğiyle de ünlüydü.

 

15 Ekim 1859’da Kuzey Osetya’da, Alagir’in Nar köyünde doğdu. İlkokul’da resim yeteneği keşfedildi. 12 yaşında Stavropol Lisesine öğrenim görmeye gitti. Burada ünlü Rus ressam Smirnov’un dikkatini çekti. Babası subay olmasını isterken o 22 yaşında Saint Petersburg Sanat Akademisi’ne girdi. Vladikafkas’ta açtığı resim sergisi büyük yankı uyandırdı. Halkından sıradan kişileri resmettiği ve sevgili vatanından manzaraları betimlediği tablolarıyla hatırı sayılır bir şöhrete sahip oldu.

 

Ancak 26 yaşında, maddi imkansızlıklar yüzünden sanat hayatına ara verdi ve vatanı Osetya’ya döndü. Artık fırçasından çok kalemini kullanıyordu, dizeleri çoğunlukla yurtsever hislerle doluydu. 30 yaşında, ölümsüz eseri “İron Fendır” ilk baskısını yaptı. İron Fendır, Oset dilinde yayınlanmış ilk edebi eser olarak tarihe geçti.

İron Fendır’da bulunan dizeleri, halk birer miras olarak benimsedi ve anonim bestelerle ölümsüz şarkılara dönüştürerek günümüze kadar yaşattı.

 

Çok az sanatçı halkı tarafından Kosta kadar sevilmiştir; şiirleri ünlü şarkılarla, dizeleri özdeyişler ve atasözleriyle halkının dilinde yaşamıştır.

 

Şairliği, döneminin dünyaca ünlü sanatçıları Mikhail Lermontov, Nikolai Nekrasov, Robert Burns ve Taras Shevchenko ile karşılaştırılıyordu. Yazdığı nazım fabllar Phaedrus, La Fontaine ve Krylov gibi ünlü fabl yazarlarıyla kıyaslanacak nitelikteydi. 6 yıl editörlüğünü yaptığı, Rusça yayımlanan Kuzey Kafkasya ve Kazbek gazetelerinde şiirleri, öyküleri ve makaleleri yayımlandı.

 

Haksızlıklara karşı isyankar, özgürlük ve adalet sevdalısı bu Oset şairinin fikirleri, peşinden gelen birçok Kafkasyalı aydına ışık tuttu, hümanizmi Kafkasya’yı da aşarak tüm dünyayı etkiledi.

 

Çarlık Rusyası’na eleştirileri nedeniyle iki kez yurdundan sürüldü ve 47 yıllık kısa ömrünün 8 yılını sürgünde geçirdi. İkinci sürgünden dönüşünde Kosta, artık tanınmayacak haldeydi, sürgün yılları sağlığına mal olmuştu. Dönüşünden kısa süre sonra 1906’da Karaçay’da hayatını kaybetti.

 

Kosta’nın hatırası kendisini adadığı vatanı ve halkı tarafından asla unutulmadı; adı Kosta Levanoviç Hetagurov Kuzey Osetya Üniversitesi’ne, Güney Osetya’daki Kosta Tiyatrosu verildi. “Kosta” operası, “Kosta’nın Dönüşü” adlı sinema filmi onu konu edindi. 1989’da doğumunun 130. yılı anısına 2 milyon adet Kosta pulu basıldı.

 

Kuzey Osetya Devlet Başkanı Taymuraz Mamsurov’un yayınladığı bir kararla 2009 yılı Osetya’da Hetagkatı Kosta yılı olarak ilan edildi.

 

Oset ulusu, bu büyük evladını doğduğu köyde her yıl düzenlenen festivallerle anıyor.